Komplikacje pooperacyjne (Co może pójść nie tak?)

Komplikacje pooperacyjne
(Co może pójść nie tak?)

Każda procedura chirurgiczna związana jest z pewnym ryzykiem wystąpienia powikłań. Mimo że robimy wszystko, aby powikłania po operacjach bariatrycznych były jak najrzadsze, to niestety niemożliwością jest zupełne ich wyeliminowanie.

Większość pacjentów doświadcza w okresie pooperacyjnym co najmniej jednego objawu związanego z zabiegiem bariatrycznym. Są to nudności, wymioty lub bóle w klatce piersiowej występujące zwłaszcza po obfitym lub niedokładnie pogryzionym i przeżutym posiłku.

U około 1/4 chorych w okresie pooperacyjnym dochodzi do rozwoju kamieni żółciowych. Szybki spadek wagi powoduje zwiększone ryzyko pojawienia się kamicy żółciowej, co czasami (nie u wszystkich) powoduje konieczność operacyjnego usunięcia pęcherzyka żółciowego.

Kobiety w wieku rozrodczym powinny przez pierwszy rok od operacji powstrzymać się od zachodzenia w ciążę poprzez zastosowanie skutecznej antykoncepcji. Szybko spadająca w tym okresie waga ciała i względne niedożywienie stanowią poważne ryzyko dla prawidłowego rozwoju płodu. 

Regulowana opaska żołądkowa
W okresie 15 lat po zabiegu założenia opaski regulowanej u około 1/4 pacjentów zachodzi konieczność ponownej hospitalizacji i operacyjnego jej usunięcia. Najczęstszą przyczyną jest nieprawidłowe przemieszczenie opaski, zakażenie opaski lub portu podskórnego oraz nadmierne poszerzenie przełyku. Także niezadowalający wynik redukcji masy ciała może wymagać przeprowadzenia kolejnej operacji z usunięciem opaski i wykonaniem np. mankietowej resekcji żołądka. 

Mankietowa resekcja żołądka
Najpoważniejszym powikłaniem po resekcji mankietowej jest nieszczelność w miejscu zszycia ścian żołądka. Występuje w większości przypadków w pierwszych 5 dniach po zabiegu i wymaga ponownej interwencji chirurgicznej oraz kilkutygodniowego leczenia (częściowo w warunkach szpitalnych). Inne powikłania to krwawienie do jamy otrzewnowej (w pierwszych godzinach po zabiegu), zwężenie żołądka oraz refluks żołądkowo-przełykowy (powikłania późne – po kilku miesiącach).

Wyłączenie żołądkowe
Najczęstszymi problemami pacjentów po operacji wyłączenia żołądkowego są powikłania związane z niedoborami żywieniowymi (np. anemia lub osteoporoza). Wymagają one dokładnego monitorowania i suplementacji. Innym objawem ubocznym gastric bypass jest Dumping Syndrome. Zespól ten charakteryzuje się występowaniem bólów brzucha, potów i biegunki po spożyciu wysokocukrowych pokarmów. Unikanie pokarmów bogatych w cukier zapobiega występowaniu objawów zespołu. Ponowne zabiegi operacyjne konieczne są u około 10-15% chorych i zwykle ich przyczyną są powikłania związane z przepuklinami wewnątrzbrzusznymi.

Rzadszymi powikłaniami wyłączenia żołądkowego są:

  • nieszczelność przewodu pokarmowego,
  • owrzodzenie żołądka lub jelita,
  • zwężenie przewodu pokarmowego.

Inne niespecyficzne powikłania operacji bariatrycznych
Anatomia narządów jamy brzusznej nie jest identyczna u każdego człowieka. Z tego też powodu techniczne trudności występujące podczas zabiegu operacyjnego mogą oznaczać, że pomimo starań lekarzy może dojść do wystąpienia powikłań. Do najczęstszych (typowych) powikłań, które mogą wystąpić w trakcie operacji lub w pierwszych dniach po zabiegu operacyjnym, należą:

  • uszkodzenie sąsiednich narządów (np. śledziony, wątroby, nerwów, naczyń krwionośnych). Ryzyko wzrasta przy znacznej otyłości, przy zaburzonych stosunkach anatomicznych, u chorych, którzy poprzednio przebyli zabiegi operacyjne w obrębie jamy brzusznej, u chorych po przebytych rozległych stanach zapalnych i/lub zrostach;
  • uszkodzenie (przedziurawienie) żołądka lub/i jelit. W trakcie laparoskopii konieczne jest zazwyczaj w takim przypadku klasyczne otwarcie jamy brzusznej;
  • krwawienia, które mogą wymagać przeprowadzenia transfuzji krwi;
  • niekiedy mogą wystąpić uszkodzenia skóry przez środki dezynfekujące lub prąd elektryczny;
  • tworzenie się zakrzepów i zamknięcie naczynia krwionośnego przez wędrujący zakrzep (może to się objawiać np. zatorem tętnicy płucnej);
  • krwawienia pooperacyjne i krwawe wybroczyny na skórze, które najczęściej nie wymagają leczenia;
  • zakażenia rany pooperacyjnej na skutek infekcji. Prowadzi to do przedłużonego gojenia, a czasem do powstawania rozległej blizny;
  • przerwanie szwów i rozejście się rany na skutek powikłań gojenia się, zaburzeń ukrwienia lub obciążeń mechanicznych;
  • zbyt duże i przeszkadzające blizny, które mogą powstawać w przypadku skłonności osobniczych lub komplikacji w procesie gojenia;
  • nieszczelność szwu na żołądku lub jelicie mogące prowadzić do zapalenia otrzewnej;
  • zaburzenie ukrwienia na skutek zamknięcia lub uszkodzenia naczynia krwionośnego, które może wywołać martwicę tkanek (np. odleżyny);
  • owrzodzenia w miejscu szwu;
  • zrosty w jamie brzusznej, które nawet po latach mogą doprowadzić do niedrożności jelit;
  • uszkodzenia nerwów powodujące dolegliwości bólowe, porażenia mięśni upośledzenie czynności jelit. Niewielkie obrzęki, bóle w obrębie barku, brzucha i szyi oraz trzeszczenie skóry są przejściowymi zaburzeniami po operacjach laparoskopowych ustępującymi samoistnie po kilku dniach.

Autor: Paula Franczak